Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanan eşlere verilen yoksulluk nafakasının süresiz uygulanmasına ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Kararın gerekçesi daha sonra açıklanacak.
Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'ndaki boşanan eşlere verilen yoksulluk nafakasının süresiz istenebilmesi hükmünün Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararın gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı.
AYM, 4 Haziran 2026'da süresiz verilen yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemenin oy çokluğuyla iptaline karar vermişti. Kararın gerekçesinin açıklanması ertelenmişti.
Antalya 12. Aile Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi kapsamında yoksulluk nafakasının "süresiz olması"na ilişkin düzenlemenin iptali için başvuru yapmıştı.
30 Eylül'de Resmi Gazete'de yer alan karara göre, "süresiz nafaka" kuralı Anayasa'nın 2, 7 ve 17. maddelerine aykırı bulundu.
Karara göre süresiz nafakanın hukuk devletinin belirlilik ilkesine uymadığı, açık ve belirli bir düzenleme niteliği taşımadığı belirtildi.
Kararda, devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruması ve geliştirmesi için gerekli şartları hazırlamakla yükümlü olduğu ifade edildi.
Süresiz nafaka uygulamasının bazı durumlarda nafaka yükümlüsünün ekonomik ve kişisel geleceğini sürekli etkileyebilmesi nedeniyle buna uymadığını değerlendirildi.
Mahkeme, devletin hem nafaka alacaklısının korunmasını hem de yükümlünün temel haklarının gözetilmesini sağlayacak dengeli bir düzenleme yapması gerektiğini belirtti. Mevcut kuralın bu dengeyi kurmakta yetersiz kalabildiğine işaret edildi.
Kararın, Resmi Gazete'de yayımlandıktan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
Süresiz nafaka ne anlama geliyor?
Medeni Kanun'un "yoksulluk nafakası" yan başlıklı 175. maddesinde, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebileceği belirtiliyor.
Bu, nafaka için kanunda belirlenmiş sabit bir süre olmadığı anlamına geliyor.
Ancak, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da taraflardan birinin ölmesi gibi durumlarda nafaka uygulaması sona eriyor.
Nafaka miktarı nasıl belirleniyor?
Kanunda nafakanın belirlenmesi için sabit bir yüzde ya da tarife yer almıyor.
Mahkemeler tarafların gelirleri, yaşam standardı, çocuk sayısı, tarafların çalışma kapasitesi, mal varlığı ve sosyal yaşam düzeyi gibi unsurları dikkate alıyor.
Uygulamada bazı mahkemeler gelir oranlarını referans alsa da bu bağlayıcı bir formül niteliği taşımıyor.
Dolayısıyla kamuoyunda birbirinden çok farklı seviyelerde nafaka miktarlarına rastlanıyor.
BBC Türkçe'ye konuşan avukatlar, nafaka miktarlarının genellikle açlık sınırının altında kalan cüzi miktarlar olduğunu ifade ediyor.
Ocak 2022'de dönemin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, yargı reformuna dair yapılan bir toplantıda nafakaların yüzde 66'sının ödenmediğinin tespit edildiğini kaydetmişti.
Eğer nafaka ödenmezse icra takibi, maaş haczi, banka hesabına haciz ve bazı durumlarda "nafaka yükümlülüğünü ihlal" nedeniyle hapis gündeme gelebiliyor.
Ancak hukukçular her boşanma davasının kendine has özellikleri olduğunu hatırlatıyor ve tüm nafaka davalarının aynı kriterlerle değerlendirilemeyeceğini belirtiyor.
Kaynak: BBC TURK — https://www.bbc.com/turkce/articles/c70v2pp0lz4o?at_medium=RSS&at_campaign=rss
